Jak stres wpływa na stan jamy ustnej?

Stres oddziałuje nie tylko na samopoczucie, ale również na funkcjonowanie wielu układów w organizmie. Długotrwałe napięcie może zmieniać reakcje immunologiczne i hormonalne, a także wpływać na codzienne nawyki. W konsekwencji skutki mogą być widoczne nawet podczas kontroli stomatologicznej. Jak przewlekły stres wpływa na zęby i dziąsła?

Wpływ stresu na kondycję jamy ustnej

Przewlekły stres prowadzi do tzw. obciążenia allostatycznego, czyli stopniowego kumulowania się kosztów fizjologicznych związanych z utrzymywaniem organizmu w stanie ciągłej gotowości. Może przez to sprzyjać nasileniu procesów zapalnych, co ma znaczenie również dla tkanek przyzębia, których kondycja zależy m.in. od prawidłowej odpowiedzi immunologicznej na bakterie obecne w płytce nazębnej.

Stres wpływa także na aktywność mięśni żucia. Podczas silnego napięcia możemy zaciskać szczęki i zgrzytać zębami, szczególnie w nocy. Powtarzające się przeciążenia prowadzą do nadmiernego zużywania szkliwa, mikropęknięć oraz przeciążenia stawów skroniowo-żuchwowych.

Co więcej, przewlekłe napięcie emocjonalne może też pośrednio oddziaływać na stan jamy ustnej poprzez zmianę codziennych zachowań. W okresach silnego stresu niektóre osoby częściej sięgają po słodkie przekąski, alkohol lub wyroby tytoniowe, a jednocześnie zaniedbują higienę jamy ustnej i kontrole stomatologiczne (1).

Stres a problemy z zębami i dziąsłami – jakie objawy mogą się pojawić?

Przewlekły stres może wpływać na zdrowie jamy ustnej, m.in. poprzez sprzyjanie zaciskaniu zębów i zgrzytaniu nimi oraz utrudnianie utrzymania prawidłowej higieny. Może również nasilać odczuwanie dolegliwości bólowych. Możliwe konsekwencje obejmują:

● suchość w jamie ustnej – niedobór śliny może wynikać nie tylko ze stresu, ale też stosowania niektórych leków. Suchość osłabia naturalne mechanizmy oczyszczania, co sprzyja gromadzeniu się płytki bakteryjnej, zwiększając ryzyko próchnicy i chorób dziąseł,

● bruksizm – zaciskanie i zgrzytanie zębami może powodować ich ścieranie, pęknięcia, złamania oraz uszkodzenia wypełnień i uzupełnień protetycznych,

● przewlekłe dolegliwości bólowe – zlokalizowane w obrębie twarzy, mięśni żwaczy, szyi, karku i pleców. Przeciążenia mogą także powodować napięciowe bóle głowy oraz uporczywe szumy uszne (2),

● nieświeży oddech – suchość jamy ustnej i zwiększone odkładanie się osadu na języku sprzyjają powstawaniu nieprzyjemnego zapachu z ust,

● zapalenie dziąseł – niedokładne usuwanie płytki nazębnej może prowadzić do zaczerwienienia, obrzęku i krwawienia dziąseł.

Jak dbać o jamę ustną w okresach nasilonego stresu?

Mimo zwiększonego napięcia nerwowego dokładna higiena jamy ustnej powinna stanowić priorytet każdego dnia. Możemy w ten sposób uniknąć kolejnych problemów. Warto pamiętać o:

● regularnym szczotkowaniu zębów – co najmniej 2 razy dziennie, z uwzględnieniem przestrzeni międzyzębowych,

● płynach do płukania jamy ustnej – stanowią dobre uzupełnienie mechanicznego oczyszczania zębów,

● ochronie przed skutkami bruksizmu – kluczowa jest tu wizyta u stomatologa i dobór odpowiednich rozwiązań chroniących zęby kontrolach dentystycznych – umożliwiają wczesne wykrycie zmian związanych m.in. z próchnicą, chorobami dziąseł czy przeciążeniem zębów.

Przewlekły stres wiąże się z konsekwencjami dla zdrowia całego organizmu. Jeśli trudno samodzielnie nad nim zapanować, pomocna może być rozmowa z psychologiem i wspólne wypracowanie skutecznych sposobów radzenia sobie z nadmiernym napięciem emocjonalnym.

Bibliografia:

Vasiliou A, Shankardass K, Nisenbaum R, Quiñonez C: Current stress and poor oral health. BMC oral health 2016; 16(1): 88.
Ziółkowska-Kochan M, Kochan J, Pracka D, Dróżd W et al.: Bruksizm – problem interdyscyplinarny. Czas Stomatol 2007; 60(6): 391-397.